Written by 23:51 Donnersmarck, Podróże jednodniowe, Rody potentatów przemysłowych, Śląsk i Zagłębie, Zamki i pałace

Śladami Donnersmarcków #02 Świerklaniec

Świerklaniec

Przy okazji wyprawy do Nakła Śląskiego wyszło, że prócz pałacu – Małego Wersalu – w Świerklańcu był także zamek. Stary Zamek Piastowski, bo o nim mowa, został kupiony wraz z Świerklańcem przez rodzinę Henckel von Donnersmarck. Niestety, podobnie jak Mały Wersal, w czasie II WŚ zamek uległ zniszczeniu. W 1962 r. ruiny obu budowli zostały wysadzone w powietrze, bez zgody konserwatora zabytków. Został tylko Pałac Kawalera, pierwotnie “domek dla gości”, który widocznie nie był aż tak zdewastowany po wojnie.
Przy okazji Pałacu Kawalera, wspomnę że wybudowano go specjalnie dla Wilhelma II. Ostatni niemiecki cesarz i król Prus często gościł w Świerklańcu u hrabiego Giudo Henckel von Donnersmarcka, oddając się pasji rozpusty i ekstrawagancji polowania.

Historia Zamku Piastowskiego

Murowany zamek wybudowali prawdopodobnie książęta cieszyńscy, którzy od 1337 roku sprawowali władzę w Świerklańcu. Następnie w 1498 r. władzę nad zamkiem przejął książę opolski Jan, a od 1526 r. Jerzy Hohenzollern z Branderburgii. Łazarz Henckel von Donnersmarck odkupił zamek w 1626 r. od cesarza Ferdynanda II i uczynił go siedzibą rodu. W rękach Donnersmarcków pozostawał do 1945 roku.
Oczywiście zamek był wielokrotnie przebudowywany, przez co utracił swój pierwotny kształt. Swój finalny wygląd – neogotyk brytyjski – zawdzięczał ostatnim przebudowom z XIX w.

Na tropie ruin

Wracając do ruin, wiedząc czego i w którym miejscu mniej więcej szukać, od razu zobaczyłam pozostałości ruin. Znajdują się one bardzo blisko głównej drogi, na małej wysepce otoczonej niewielką fosą.
Od strony parku do ruin prowadzi kamienny mostek, po przejściu którego można zobaczyć kilka murowanych fragmentów, sklepienie jakby piwnicy oraz ogólny kontur budowli.
Przed mostkiem prowadzącym do ruin stoi tablica informacyjna gdzie prócz historii zamieszczone są zdjęcia zamkowych wnętrz jak i fasady.
Idąc z ruin w kierunku pałacu mija się kościół w którym jest krypta Donnersmarcków – jednak tym razem tam nie zaglądaliśmy.

Mały Wersal

Ukończona w 1876 roku budowla miała być prezentem hrabiego Guido Henckel von Donnersmarcka dla jego małżonki Blanki de Paiva.
Z powodu braku projektów, nie znamy ani daty rozpoczęcia budowy, ani nie ma pewności co do głównego architekta. Przypuszcza się, że wstępny projekt mógł wyjść spod ręki Pierre’a Manguina, ponieważ pracował on już dla Paivy wcześniej w Paryżu i w Pontchartrain, a dopiero po jego śmierci projekt przejął Hector-Martin Lefuel. Na decydujący rolę Lefuela, może wskazywać monumentalny charakter pałacu, zbudowanego w stylu neorenesansu francuskiego, czyli tzw. kostiumu francuskiego. Styl ten cechują m.in. wysokie, czterospadowe dachy oraz charakterystyczne połączenie cegły i kamienia.

Podchodząc do miejsca gdzie znajdował się pałac, można zobaczyć oryginalne rzeźby Emanuela Fremiet’a oraz amfiteatr. Główna brama wjazdowa do pałacu została wywieziona przed wysadzeniem ruin i w chwili obecnej pełni funkcję głównej bramy wejściowej do Chorzowskiego ZOO. Podobnie rzecz się ma z posągami lwów, które teraz strzegą wejścia do parku w Zabrzu.
Jedynym ostałym się obiektem jest Pałac Kawalera, w którym mieści się teraz hotel, restauracja oraz kawiarnia. W środku jest piękna klatka schodowa, jednak obiekt jest wyłączony z ruchu turystycznego i nie mogliśmy jej zobaczyć.
Jedną z atrakcji parku w Świerklańcu jest piękne jezioro, do którego prowadzą pałacowe schody. Wzdłuż linii brzegowej usytuowane są ławeczki na których można odpocząć i podziwiać piękne widoki. Spacer w okół jeziora był zwieńczeniem naszej podróży.

Na koniec, chciałabym Wam pokazać wizualizację Małego Wersalu, udostępnioną (wykonaną?) przez Carbon Studio. Widziałam zdjęcia budynku, jednak dopiero ta wizualizacja w pełni pokazała jego piękno.

Klatka schodowa w Pałacu Kawalera pełniła funkcję sali tronowej
Ruiny starego Zamku Piastowskiego
Ruiny starego Zamku Piastowskiego
Ruiny starego Zamku Piastowskiego
Ruiny starego Zamku Piastowskiego
Stary Zamek Piastowski na pocztówce z II połowy XIX w.
Źródło http://gornoslaskiezamkipalace.blogspot.com/2015/05/zamek-w-swierklancu-stary-zamek.html

Opracowanie:
– Bohdan Guerquin, Zamki w Polsce, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1974, str. 284;
– Wikipedia;
– tablice informacyjne na terenie parku w Świerklańcu;
– wiedza własna 🙂

(Visited 476 times, 1 visits today)
Close